ജലസേചന പദ്ധതികള്‍ (𝑰𝒓𝒓𝒊𝒈𝒂𝒕𝒊𝒐𝒏 𝑷𝒓𝒐𝒋𝒆𝒄𝒕𝒔 𝒊𝒏 𝑰𝒏𝒅𝒊𝒂 )

      ജലസേചന പദ്ധതികള്‍

       (𝑰𝒓𝒓𝒊𝒈𝒂𝒕𝒊𝒐𝒏 𝑷𝒓𝒐𝒋𝒆𝒄𝒕𝒔 𝒊𝒏 𝑰𝒏𝒅𝒊𝒂 )

■ എ.ഡി. 40ല്‍ ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ തഞ്ചാവൂരില്‍ കാവേരി നദീതടത്തിലെ നെല്‍കൃഷിക്ക്‌ വെള്ളമെത്തിക്കാനായി തിരുച്ചിറപ്പള്ളിക്കു സമീപം കരികാലചോളന്‍ നിര്‍മിച്ച കല്ലണക്കെട്ട്‌ 'ഗ്രാന്‍റ്‌ അണക്കെട്ട്‌' എന്നപേരില്‍ ഇപ്പോഴും അറിയപ്പെടുന്നു.

■ ഗംഗാനദിക്ക്‌ കുറുകെയാണ്‌ പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ഫറാക്കാ തടയണ നിര്‍മിച്ചിരിക്കുന്നത്‌.

■ ഇന്ത്യയില്‍ ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ ജലസേചനം നടക്കുന്നത്‌ കിണറുകൾ വഴിയാണ്‌.

■ കൊല്‍ക്കത്ത തുറമുഖത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിനും ഹൂഗ്ലി നദിയിലെ നാവിക ഗതാഗതം മെച്ചപ്പെടുത്താനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണ്‌ ഫറാക്കാ പദ്ധതി.

■ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ അണക്കെട്ടായ ഹിരാക്കുഡ്‌ ഒറീസ്സയിലെ മഹാനദിക്ക്‌ കുറുകെയാണ്‌ നിര്‍മിച്ചിട്ടുള്ളത്‌.

■ പഞ്ചാബിലെ രവി നദിക്ക്‌ കുറുകെ നിര്‍മിച്ചിരിക്കുന്ന രഞ്ജിത്‌ സാഗര്‍ ഡാം (തെയ്ൻ ഡാം) പഞ്ചാബ്‌, ഹരിയാണ, ജമ്മുകശ്മീര്‍ എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക്‌ പ്രയോജനകരമാണ്‌.

■ അമേരിക്കയിലെ ടെന്നസി വാലി അതോറിറ്റിയുടെ മാതൃകയില്‍ ഇന്ത്യയില്‍ നിര്‍മിച്ച മൾട്ടി പർപ്പസ് പദ്ധതിയാണ്‌ ദാമോദര്‍ നദീതട പദ്ധതി.

■ പശ്ചിമ ബംഗാൾ, ബിഹാര്‍ എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾ ദാമോദര്‍ നദീതടപദ്ധതിപ്രദേശത്താണ്‌.

■ ജലസേചന സൗകര്യമുണ്ടാക്കാന്‍ വേണ്ടി രാജസ്ഥാനിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറന്‍ ഭാഗങ്ങളില്‍ നിര്‍മിച്ചിരിക്കുന്ന കനാലാണ്‌ ഇന്ദിരാഗാന്ധി കനാല്‍. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും നീളമുള്ള കനാലാണിത്‌.

■ സത്ലജ്‌ നദിയിലെ ജലമാണ്‌ പ്രധാനമായും ഇന്ദിരഗാന്ധി കനാല്‍ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോക കുന്നത്.

■ ദുല്‍ഹസ്‌തി പവര്‍ പ്രോജക്ട്‌ ജമ്മുകശ്മീരിലെ നാബ്‌ നദിയിലാണ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.

■ കക്രപ്പാറ അണക്കെട്ട്‌ ഗുജറാത്തിലെ താപ്പി നദിയിലാണ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്‌.

■ തെഹ് രി ഡാം ഉത്തര്‍പ്രദേശിലെ ഭാഗീരഥി നദിയിലാണ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്‌.

■ ആന്ധ്രാ പ്രദേശിലെ കൃഷ്ണാ നദിയിലാണ്‌ നാഗാര്‍ജുനസാഗര്‍ ഡാം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്‌.

■ ഉറി പവര്‍ പദ്ധതി ജമ്മുകശ്മീരിലെ ഝലം നദിയിലാണ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്‌.

■ സര്‍ദാര്‍ സരോവര്‍ അണക്കെട്ട്‌ നര്‍മദ നദിയിലാണ്‌.

■ ബാഹ്ലിഗര്‍ അണക്കെട്ട്‌ കാശ്മീരില്‍, ചെനാബ്‌ നദിയിലാണ്‌.

𒊹︎︎︎ഭക്രാനംഗല്‍

☞︎︎︎ഇന്ത്യയിലെ ഉയരം കൂടിയ അണക്കെട്ടുകളിലൊന്നായ ഭക്രാനംഗല്‍ സത്ലജ്‌ നദിയിലാണ്‌ നിര്‍മിച്ചിരിക്കുന്നത്‌. ☞︎︎︎ഈ അണക്കെട്ടിലെ ജലസംഭരണിക്ക്‌ ഗോവിന്ദ്സാഗര്‍ എന്നാണ്‌ പേരിട്ടിരിക്കുന്നത്‌. 

☞︎︎︎ഹിമാചല്‍പ്രദേശ്‌, പഞ്ചാബ്‌, ഹരിയാണ, രാജസ്ഥാന്‍ എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ഡല്‍ഹിക്കും ഈ പദ്ധതി കൊണ്ട്‌ പ്രയോജനം ലഭിക്കുന്നു.

𒊹︎︎︎നീളം കൂടിയ അണക്കെട്ട്‌

☞︎︎︎ഒറീസയിലെ സാംബല്‍പ്പൂര്‍ ജില്ലയില്‍, മഹാനദിക്കു കുറുകെയാണ്‌ ഹിരാക്കുഡ്‌ അണക്കെട്ട്‌. 

☞︎︎︎പ്രധാന അണക്കെട്ടിന്റെ നീളം 4.8 കിലോമീറ്ററാണ്‌. 

☞︎︎︎1946-ല്‍ നിര്‍മാണം തുടങ്ങിയ ഹിരാക്കുഡ്‌ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ഘാടനം 1967, ജനവരി -13ന് പ്രധാനമന്ത്രി ജവാഹര്‍ലാല്‍ നെഹ്റു നിര്‍വഹിച്ചു.

☞︎︎︎പ്രധാന അണക്കെട്ടിനു പുറമേ 21 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ചിറയും (dike) ഹിരാക്കുഡിനുണ്ട്‌. 

☞︎︎︎അണക്കകെട്ടിന്റെയും, ചിറയുടെയും നീളം ചേര്‍ത്തു കണക്കാക്കിയാല്‍ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ അണക്കെട്ട്‌ ഹിരാക്കുഡാണ്‌ (95.8 കിലോമീറ്റര്‍).

𒊹︎︎︎തെഹരി അണക്കെട്ട്‌

☞︎︎︎ഉത്തരാഖണ്ഡില്‍, ഭാഗീരഥി നദിക്കു കുറുകെയുള്ള തെഹരി അണക്കെട്ടാണ്‌ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ അണക്കെട്ട്‌ (261 മീറ്റര്‍). 

☞︎︎︎1978ലാണ്‌ അണക്കെട്ടിന്റെ നിര്‍മാണം തുടങ്ങിയത്‌.

𒊹︎︎︎ഫറാക്ക അണക്കെട്ട്‌

☞︎︎︎ഗംഗാനദിയിലെ ജലപ്രവാഹം നിയന്ത്രിക്കാനായി 1986-ല്‍ പശ്ചിമബംഗാളില്‍ പണി തീര്‍ത്തതാണ് ഫറാക്ക അണക്കെട്ട്‌.

𒊹︎︎︎അണക്കെട്ടുകൾ

■ ശ്രീശൈലം - കൃഷ്ണ (ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്)

■ നിസാംസാഗർ - മഞ്ജീര (ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്)

■ ഉക്കായ് - താപ്തി (ഗുജറാത്ത്)

■ പോങ് ഡാം (മഹാറാണാ പ്രതാപ് സാഗർ) - ബിയാസ് (ഹിമാചൽ പ്രദേശ്)

■ കൃഷ്ണരാജ സാഗർ (വിശ്വേശരയ്യ ഡാം) - കാവേരി (കർണാടകം)

■ അലമാട്ടി ഡാം - കൃഷ്ണ (കർണാടകം)

■ താവാ ഡാം - താവ - (മധ്യപ്രദേശ്)

■ മേട്ടൂർ ഡാം - കാവേരി (തമിഴ്നാട്)

■ കൊയ്‌ന ഡാം - കൊയ്‌ന (മഹാരാഷ്ട്ര)

■ ഉസ്മാൻ സാഗർ - മുസി (ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്)

■ ഇന്ദിരാ സാഗർ - നർമദാ (മധ്യപ്രദേശ്)

■ ഗോവിന്ദ വല്ലഭപന്ത് സാഗർ - റിഹാന്ത് (ഉത്തർപ്രദേശ്)

■ പ്രവര - ഗോദാവരി (മഹാരാഷ്ട്ര)

𒊹︎︎︎ഇന്ത്യയിലെ അണക്കെട്ടുകൾ

☞︎︎︎അണക്കെട്ടുകളെ ഭാരതത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചത്ജവഹർലാൽ നെഹ്റു

☞︎︎︎ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ അണക്കെട്ട്: ഗ്രാന്റ് അണക്കെട്ട്

☞︎︎︎ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ വിവിധോദ്ദേശ നദീതട പദ്ധതി :ദാമോദർ നദീതട പദ്ധതി

☞︎︎︎ദാമോദർ നദീതട പദ്ധതി നിലവിൽ വന്ന വർഷം :1948 ജൂലൈ 7

☞︎︎︎അമേരിക്കയിലെ ടെന്നസിവാലി അതോറിറ്റിയുടെ മാതൃകയിലുള്ള നദീതട പദ്ധതി :ദാമോദർ വാലി

☞︎︎︎ദാമോദർവാലി പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായ ആദ്യ അണക്കെട്ട് :തില്ലയ്യ അണക്കെട്ട്

☞︎︎︎തില്ലയ്യ അണക്കെട്ട് നിർമ്മിക്കുന്നത് :

ബരാക്കർനദി (ദാമോദറിന്റെ പോഷകനദി)

☞︎︎︎ദാമോദർ നദീതട പദ്ധതിയുടെ ഗുണഭോക്താക്കളായ സംസ്ഥാനങ്ങൾ:

ജാർഖണ്ഡ്, പശ്ചിമ ബംഗാൾ

☞︎︎︎രാജസ്ഥാൻ, മധ്യപ്രദേശ് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കു പ്രയോജനം ലഭിക്കുന്ന വിവധോദ്ദേശ പദ്ധതി:

ചംബൽ നദി പദ്ധതി

☞︎︎︎ഗാന്ധിസാഗർ ഡാം,റാണാപ്രതാപ് സാഗർ ഡാം, ജവഹർ സാഗർ ഡാം, കോട്ട തടയണ എന്നിവ ചേരുന്ന വിവിധോദ്ദേശ പദ്ധതി: ചംബൽ നദീതട പദ്ധതി

☞︎︎︎ചംബൽ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി നിർമ്മിച്ച ആദ്യ അണക്കെട്ട്ഗാന്ധി സാഗർ ഡാം

☞︎︎︎ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും നീളംകൂടിയ അണക്കെട്ട് :ഹിരാക്കുഡ്

☞︎︎︎ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ അണക്കെട്ട് :തെഹ്‌രി (ഭഗീരഥിനദി, ഉത്തരാഖണ്ഡ്)

☞︎︎︎ഇന്ത്യയിലെ ഉയരം കൂടിയ രണ്ടാമത്തെ അണക്കെട്ട്:ഭക്രാനംഗൽ

☞︎︎︎ഭക്രാനംഗൽ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായ 2 അണക്കെട്ടുകൾ:ഭക്രാ , നംഗൽ

☞︎︎︎ഭക്രഅണക്കെട്ട് രൂപം കൊടുക്കുന്ന തടാകമാണ്ഗോവിന്ദ് സാഗർ

☞︎︎︎ഭക്രാനംഗൽ അണക്കെട്ട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നദി: സത്‌ലജ്

☞︎︎︎രാജസ്ഥാന്റെ വടക്കു പടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ജലസേചനം ലഭ്യമാക്കാനുള്ള പദ്ധതി:ഇന്ദിരാഗാന്ധി കനാൽ

☞︎︎︎ആന്ധ്രപ്രദേശിൽ കൃഷ്ണ നദിക്കു കുറുകെ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന അണക്കെട്ട്: 

നാഗാർജുന സാഗർ

☞︎︎︎പ്രാചീന ബുദ്ധമത പണ്ഡിതനായ നാഗാർജുനന്റെ നാമധേയത്തിലുള്ള അണക്കെട്ട് :നാഗാർജുന സാഗർ

☞︎︎︎നർമ്മദയിലെയും പോഷക നദികളിലെയും ജല സേചന വൈദ്യുതോൽപ്പാദന സാധ്യതകൾ ചൂഷണം ചെയ്യുന്നവിവിധോദ്ദേശ്യ പദ്ധതികൾ:സർദാർ സരോവർ

☞︎︎︎കൃഷ്ണ രാജസാഗർ ഡാമിന്റെ മറ്റൊരു പേര്:വിശ്വേശരയ്യ ഡാം

☞︎︎︎ഇന്ത്യയുടെയും നേപ്പാളിന്റെയും സംയുക്ത വിവിധോദ്ദേശ്യ പദ്ധതികൾ: കോസി പദ്ധതി,ഗ്യാണ്ട്ക് പദ്ധതി 

☞︎︎︎ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ റബ്ബർ ഡാം :

ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ ജൻജവതി നദിയിൽ